Izmjene zakona o strancima u Crnoj Gori: Ključne promjene

Šta se zaista promijenilo i na šta stranci moraju obratiti pažnju

Izmjene i dopune Zakona o strancima u Crnoj Gori stupile su na snagu u januaru 2026. godine (Službeni list CG br. 003/2026). Iako su ove izmjene izazvale značajnu pažnju javnosti, praksa već ukazuje da se pojedine odredbe nerijetko tumače neprecizno ili pogrešno.
Izmjenama je zakonodavac pomjerio fokus sa formalnog ispunjavanja uslova na stvarni sadržaj boravka i rada stranaca, uz jasnije povezivanje prava boravka sa radnim angažmanom, poreskim obavezama i poštovanjem zakonom propisanih rokova. Ovakav pristup ima posebno značenje za strane vlasnike društava, izvršne direktore i investitore, kao i za poslodavce koji zapošljavaju strance.

Privremeni boravak i rad - trajanje i produženje dozvole

Dozvola za privremeni boravak i rad po osnovu zapošljavanja izdaje se na period do jedne godine. Izmjenama Zakona dodatno su precizirani uslovi pod kojima se važenje ove dozvole može produžiti.

Produženje dozvole do dvije godine više ne predstavlja pravilo. Kao osnovni uslov za produženje propisano je postojanje zaključenog ugovora o radu na puno radno vrijeme, čime zakonodavac jasno naglašava da pravo boravka mora biti vezano za stvaran i kontinuiran radni odnos, a ne za formalno postojanje radnog angažmana.

Izuzetak od navedenog pravila postoji, ali je strogo ograničen.

Produženje dozvole moguće je i u slučaju rada sa nepunim radnim vremenom, isključivo za izvršne direktore koji imaju zaključene ugovore o radu kod više poslodavaca, i to uz ispunjenje svih zakonom propisanih uslova. Ovakvim rješenjem značajno je sužen prostor za zloupotrebe koje su ranije postojale u praksi.

Vlasnici privrednih društava i izvršni direktori - nova fiskalna obaveza

Jedna od značajnijih novina odnosi se na strane državljane koji su vlasnici ili većinski vlasnici (više od 51%) privrednih društava u Crnoj Gori, kao i na izvršne direktore.

Kao uslov za produženje dozvole za privremeni boravak i rad, propisana je obaveza dostavljanja dokaza da su u prethodnom periodu uredno izmireni porezi i doprinosi u minimalnom iznosu od 5.000 eura na godišnjem nivou. Navedeni iznos ne predstavlja naknadu niti administrativnu taksu za boravak, već pokazatelj stvarne poslovne aktivnosti i fiskalne discipline.

Na ovaj način, zakonodavac po prvi put neposredno povezuje pravo boravka sa realnim ekonomskim doprinosom u Crnoj Gori, sa ciljem suzbijanja prakse osnivanja privrednih društava koja postoje isključivo kao formalni osnov za boravak.

Bitno je napomenuti da se navedena obaveza ne primjenjuje na državljane država članica Evropske unije, niti na državljane Islanda, Lihtenštajna, Norveške i Švajcarske, kao ni na članove njihovih porodica, bez obzira na njihovo državljanstvo.

Obaveze poslodavaca i strogi rokovi

Izmjene zakona značajno pooštravaju i odgovornost poslodavaca.

Poslodavac je dužan da sa strancem zaključi ugovor o radu i prijavi ga na obavezno socijalno osiguranje u roku od 24 časa od dana izdavanja dozvole za privremeni boravak i rad. Ukoliko stranac ne stupi na rad, poslodavac je obavezan da o tome obavijesti nadležno ministarstvo najkasnije u roku od tri dana, radi poništavanja dozvole.

Ovim rješenjima zakonodavac jasno stavlja do znanja da dozvola za boravak i rad ne može postojati bez stvarnog zapošljavanja.

Boravak po osnovu kupovine nepokretnosti

U praksi se i dalje često pogrešno tumače uslovi za boravak po osnovu vlasništva nad nepokretnostima.

Zakon sada jasno propisuje da poreska osnovica nepokretnosti, utvrđena rješenjem o porezu na promet nepokretnosti, ne smije biti manja od 150.000 eura. Odlučujući dokaz je isključivo konačno poresko rješenje nadležnog organa lokalne uprave, a ne cijena navedena u kupoprodajnom ugovoru.

Ova obaveza se, kao i kod fiskalnog iznosa od 5.000 eura, ne primjenjuje na državljane Evropske unije, Islanda, Lihtenštajna, Norveške i Švajcarske.

Dozvole za privremeni boravak izdate prije 17. januara 2026. godine po osnovu vlasništva nad nepokretnostima mogu se produžiti bez obaveze dokazivanja vrijednosti nepokretnosti.

Elektronsko podnošenje zahtjeva

Jedna od značajnih praktičnih novina jeste mogućnost elektronskog podnošenja zahtjeva za privremeni boravak i za privremeni boravak i rad. Dokumentacija se dostavlja u skeniranom obliku, a administrativne takse se plaćaju elektronski.

Ipak, zakon zadržava obavezu da se stranac u roku od 10 dana od ulaska u Crnu Goru lično javi nadležnom organu radi uzimanja fotografije, otisaka prstiju i digitalizovanog potpisa.

IT sektor i deficitarna zanimanja - duže trajanje dozvole

Izmjenama zakona predviđena je posebna pogodnost za strance zaposlene u IT sektoru i određenim deficitarnim djelatnostima, uključujući i zdravstveni sektor.

Za ove kategorije stranaca, dozvola za privremeni boravak i rad može se izdati na period do tri godine, uz mogućnost produženja za još tri godine, pod uslovom da je radni angažman zaključen na period od najmanje 12 mjeseci. Ova odredba ima za cilj privlačenje stručnog kadra i dugoročniju stabilnost radnog odnosa u sektorima od posebnog značaja.

Rad preko agencija za ustupanje zaposlenih (leasing)

Zakon dodatno reguliše i zapošljavanje stranaca putem agencija za ustupanje zaposlenih. U ovim slučajevima, dozvola za boravak i rad može se izdati na period do jedne godine, uz mogućnost produženja, u skladu sa opštim uslovima zakona.

Rokovi za produženje – preventivni pristup

Posebno važna izmjena odnosi se na rokove. Zahtjevi za produženje privremenog boravka i boravka i rada podnose se najranije 60 dana, a najkasnije 30 dana prije isteka važenja dozvole. Time se ukida ranija praksa produženja po isteku dozvole i uvodi preventivan sistem koji zahtijeva blagovremeno planiranje.

Zaključak

Izmjene Zakona o strancima uvode jasniji, ali ujedno i znatno stroži regulatorni okvir. Pravo boravka i rada stranaca sada je neposredno povezano sa stvarnim zapošljavanjem, urednim izmirenjem poreskih obaveza i dosljednim poštovanjem zakonom propisanih rokova. Ove promjene naročito se odražavaju na strane vlasnike privrednih društava i izvršne direktore, kod kojih formalni aranžmani više ne predstavljaju dovoljan osnov za ostvarivanje prava boravka.

Imajući u vidu brojna izuzeća i specifičnosti pojedinih slučajeva, u praksi je neophodna individualna pravna procjena, kako bi se pravovremeno identifikovali potencijalni rizici i izbjegle posljedice u vidu odbijanja ili poništavanja dozvole.